Nederlandse Bierglazen Catalogus (NBC)©

 

Inleiding Indeling Catalogus Voorbeeldbladen Verschenen delen Bestellen

Inleiding

Zo rond de eeuwwisseling is een werkgroep gestart met als doelstelling een catalogus van “alle” glazen en pullen van Nederlandse brouwerijen (inclusief export) op te zetten. Natuurlijk een ambitieuze klus, waarbij we gelukkig konden steunen op materiaal van een eerdere poging. Inmiddels zijn er vele bijeenkomsten en bezoeken aan specialisten geweest en is er een inventarisatie van bijna 150 (glasuitgevende) brouwerijen gemaakt. Veel discussie is gevoerd over wat er wel en niet in de catalogus thuishoort, welke glasmodellen onderscheiden kunnen worden, welke lay-out gewenst is etc.

Aangezien de gehele catalogus veel dikker is geworden dan een heel pak printerpapier (1354 pagina's, meer dan 700 pagina's dubbelzijdig gedrukt, inclusief inleiding) en het actueel gehouden moet kunnen worden, is gekozen om de catalogus losbladig uit te geven (met vier gaten voor een ordner). Natuurlijk is het ook de bedoeling later regelmatig aanvullingen te laten verschijnen.

Nu zijn alle delen verschenen. Wij hebben niet de illusie dat nu alle glazen in deze catalogus zijn opgenomen. Via internet komen wij nog af en toe glazen tegen, die we nooit eerder hebben gezien. Zelfs in kringloopwinkels zijn we de laatste jaren verrast met glazen die nog niet in de catalogus voorkwamen. Wel zijn we zo veel mogelijk bij de gespecialiseerde verzamelaars langs geweest voor informatie, gewapend met fototoestel en notitiebloc. We hopen dan ook regelmatig aanvullingen voor deze catalogus te kunnen publiceren. Vandaar deze losbladige uitgave, waardoor toekomstige aanvullingen eenvoudig kunnen worden toegevoegd.

Een bijzonder woord van dank aan Martin Balk die belangeloos een uitgebreide verzameling van tekeningen van glasmodellen en logo’s beschikbaar heeft gesteld. Deze verzameling van tekeningen is door ons als basis genomen van waaruit wij verder zijn gegaan. Ook dank aan Hans Kamerman die bij de start een belangrijke bijdrage heeft geleverd. Voor het deel van Heineken heeft Jan Hogervorst (†) een goede bijdrage geleverd en ook Michiel Ruzius heeft de eerste jaren deelgenomen aan de werkgroep. Arjan te Hoonte is gedurende de hele opzet van de eerste versie voozitter geweest.  

Wij wensen alle gebruikers van de ze catalogus veel genoegen bij het verder zoeken naar de ontbrekende glazen en roepen alle verzamelaars op ontbrekende glazen aan ons te melden.

De werkgroep Catalogus Nederlandse bierglazen en -pullen:

Martin van Es (vz)
Herman van Gils (secr), telefoon 020 - 496 4930, bierglazen@hotmail.com
Henk Lammerse
Jan Marsman

Indeling catalogus

Welke bierglazen zijn opgenomen?

De term “catalogus van Nederlandse bierglazen en -pullen” doet vermoeden dat het duidelijk is wat precies Nederlandse bierglazen en -pullen zijn. Maar wij hebben voor heel wat keuzes moeilijke beslissingen moeten nemen om het werkgebied nader af te bakenen. Om het hele besluitproces niet opnieuw te doen, hebben we onderstaand kort wat praktische omschrijvingen opgenomen en de gevolgen daarvan. Om academische (detail)opmerkingen te voorkomen zijn geen echte definities maar praktische omschrijvingen opgenomen. Om het verder zo makkelijk mogelijk leesbaar te maken hebben we het over Nederlandse bierglazen maar bedoelen we ook bierpullen.

 Nederlandse bierglazen:

Bierglazen, waarop

  1. de naam van een Nederlandse brouwerij is vermeld of
  2. een biermerk of biersoort is vermeld is, dat daadwerkelijk door een Nederlandse brouwerij in Nederland op de markt is gebracht.

 Deze omschrijving roept natuurlijk weer enkele vragen op. Vandaar nog enkele aanvullingen:

Brouwerij:

Organisatie die als activiteit heeft (gehad) het brouwen van bier, inclusief de organisaties die brouwcapaciteit bij andere brouwerijen inhuren en organisaties die als hoofdactiviteit bier onder eigen naam elders laten brouwen.

Bijvoorbeeld:    Wel: Brand (eigen brouwerij) of Klein Duimpje (brouwerijhuurder).
                        Niet: Astein (biergroothandel)

 Nederlandse brouwerij

Organisatie die in Nederland gevestigd is of is geweest en waarvan het hoofdkantoor niet in het buitenland staat.

Bijvoorbeeld:   Wel: Heineken France (hoofdkantoor in Nederland) of Jopen (brouwerijhuurder)
                        Niet: Artois Nederland (hoofdkantoor buitenland) of Parbo (niet in Nederland gevestigd).

Nederlands biermerk of biersoort

Een biermerk of biersoort dat specifiek voor de Nederlandse markt is uitgebracht door een Nederlandse brouwerij.

Bijvoorbeeld:   Wel: Kikbier (specifiek voor Nederland door De Kroon uitgebracht)
                        Niet: Dreher (Italiaans merk overgenomen door Heineken)

 Op basis van deze omschrijvingen kunnen we concluderen dat als de naam van de (Nederlandse) brouwerij op het glas staat het glas zal worden opgenomen. Maar als de naam van de brouwerij er niet op staat dan worden alleen de glazen opgenomen die daadwerkelijk in Nederland zijn uitgebracht en dus niet de glazen die alleen in en voor het buitenland zijn uitgegeven.

 Voorbeeld:      Wel: de Buckler glazen die door Heineken in Nederland zijn uitgegeven
                        Niet: de Buckler Lemon glazen die alleen in Spanje zijn uitgegeven, aangezien het merk Heineken niet op het glas is vermeld.

 Het klink al met al ingewikkeld, maar meestal voelt iedereen dit vrij natuurlijk aan.

 Dan resteert nog de omschrijving van een bierglas:

Drinkgerei specifiek voor bier, gemaakt van glas of steen.

 Hoewel niet erg logisch klinkend, is dus een stenen pul in deze omschrijving ook een glas.

Voorbeeld:       Wel: een laars, koetsierglas of pul met metalen deksel
                        Niet: een pitcher of plastic festivalglas.

 Sommige “glazen” zijn duidelijk niet gemaakt om bier uit te drinken, deze zijn dan ook niet in het normale overzicht opgenomen, maar zijn als curiosa vermeld. Denk daarbij aan de mini-pulletjes van Hengelo (sier), van Gulpener (voor tandenstokers) of mini-glazen van de Hemel (likeur).

 Ook onder de rubriek “curiosa” zijn de proefglazen opgenomen die niet normaal in circulatie zijn geweest en uitsluitend in zeer geringe oplage zijn gemaakt om als model te dienen voor besluitvorming of een glasmodel in productie zal worden genomen. In dezelfde categorie vallen de glazen die in zeer geringe oplage zijn gemaakt ter ondersteuning van commercials en niet verder zijn uitgegeven.

 Voor glazen waarvoor bovenstaande omschrijvingen nog niet voldoende duidelijk waren, heeft de werkgroep een besluit genomen, dat zoveel mogelijk aansluit op de omschrijvingen. Getracht is dit rationeel te doen en de individuele emotionele gevoelens voor een bepaald glas uit te sluiten.

Alfabetische volgorde op naam van de brouwerij

In beginsel is de catalogus op alfabetische volgorde van de naam van de brouwerij ingedeeld. En ook hier is dat niet altijd eenduidig vast te stellen. Moet de Stadsbierbrouwer(ij) Apeldoorn onder de S of onder de A worden opgenomen? Hertog Jan bier wordt al geruime tijd gebrouwen, maar pas in 1998 werd de naam van de brouwerij gewijzigd van Arcense Stoombierbrouwerij naar Hertog Jan Brouwerij, dus A of H? En Amstel? Onder de A of de H van Heineken, nu Amstel geen duidelijke “eigen” brouwerij meer heeft.

De werkgroep heeft hierin de keuze gemaakt om het meest kenmerkende woord uit de brouwerijnaam te kiezen. Dus beginwoorden als Stadsbierbrouwerij, Brouwerij, BV en dergelijke zijn niet echt onderscheidend en dus niet meegeteld. Stadsbierbrouwer(ij) Apeldoorn valt dus onder de letter A.

Daarnaast is zoveel mogelijk van de huidige benaming van de brouwerij uitgegaan. Dus het Arcener Stout is onder de letter H van de Hertog Jan Brouwerij opgenomen. Alle biersoorten van een brouwerij zijn dus bij de desbetreffende brouwerij opgenomen.

Waar een biermerk jarenlang als zelfstandige brouwerij bekend stond is dat merk als afzonderlijke brouwerij opgenomen. Amstel is dus Amstel en staat niet onder de H van Heineken. Maar ook hier is dat soms een arbitraire keus geworden. Denk maar eens aan de achtereenvolgende naamgeving van bieren of brouwerijen die jarenlang onder de VBBR vielen. Breda bier of Drie Hoefijzers (B of D), ZHB, Skol, Oranjeboom etc.

Soms was het moeilijk een logo precies te determineren in de tijd en de bijbehorende brouwerij of was dat ten minste zeer verwarrend. Merken zijn na naamswijziging nog steeds gebruikt of zijn verkocht aan een andere brouwerij. De catalogus bevat bijvoorbeeld het merk Skol, maar gelijktijdig werden de biersoorten van Drie Hoefijzers nog verkocht.

En wat te denken van biersoorten als Venloosch Alt, dat eerst door de Arcense Stoombierbrouwerij, vervolgens door De Leeuw en nu door Lindeboom wordt gebrouwen. Getracht is de glazen naar uitgifteperiode in te schatten en bij de brouwerij te plaatsen dat in die periode het bier brouwde. Wel is steeds de verwijzing naar de andere brouwerij(en) opgenomen.

Binnenkort zullen wij een uitgebreide index van biernamen en brouwerijen voor de catalogus opnemen.

En dan zijn er nog bonte glazen die meerdere brouwerijen of logo’s vermelden, meestal uitgegeven voor een gezamenlijk bierfestival, maar soms ook binnen één concern, zoals het bokbierglas met de logo’s van Artois, Dommelsch en Hengelo. Om het voor de verzamelaars van individuele merken overzichtelijk te houden zijn deze glazen bij iedere brouwerij opgenomen.

Indeling binnen één brouwerij

 Per brouwerij is de indeling standaard. Eerst alle glazen waarop het standaard (pils)logo staat, in historische volgorde. Indien de brouwerij in of voor het buitenland andere “standaardlogo’s” heeft uitgeven zijn deze als tweede rubriek opgenomen. In de derde rubriek zijn de glazen voor de verschillenden biersoorten weergegeven, eerst alfabetisch gerangschikt naar biersoort en daarbinnen naar ouderdom.

Opdrukken op glazen uit deze drie rubrieken zijn direct achter het desbetreffende logo opgenomen. In verband met de grote hoeveelheden opdrukglazen zijn van de opdrukken geen foto’s opgenomen. Het glasmodel en tekst van de opdruk of omschrijving van het logo is natuurlijk wel vermeld.

Actieglazen waar wel een logo op staat, maar niet het “standaardlogo” uit de eerste drie rubrieken, zijn afzonderlijk in de vierde rubriek vermeld. In de vijfde rubriek zijn de stenen pullen opgenomen. Incidenteel zijn aan het eind nog curiosa opgenomen als proefglazen of miniglaasjes.

Soms zijn er minimale verschillen in de logo’s, (bijvoorbeeld in de dikte van lijnen of kleurnuances) of in de plaats van de logo’s op het glas. Zeker bij de oudere glazen komen die verschillen vaker voor. Als leidraad is aanhouden dat glazen met kleine verschillen niet als afzonderlijke glazen worden opgenomen. Bij verschillen in logo’s wordt dat in de toelichting vermeld, bij verschillen in hoogte op het glas is een marge van 1 cm aangehouden. Grotere verschillen zijn dus wel als afzonderlijke glazen aangemerkt.

Nummering

Iedere logo heeft per brouwerij een uniek (volg)nummer net zoals ieder glas zelf. De logo’s hebben een standaard beginnummer per rubriek, zodat er ruimte voor de toekomst is om nieuwe logo’s per rubriek toe te voegen en een logische nummering in stand te houden. Voor de glazen is een doorlopende nummering aangehouden.

Voor de codering van de glasmodellen wordt verwezen naar het volgende hoofdstuk.

Voorbeeldbladen (klik daarop voor vergroting)

     

Verschenen delen

Deel Brouwerijen Aantal pagina's Aantal glazen en pullen